Czym są brodawki?
Brodawki to łagodne narośla skórne spowodowane wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Wirus ten infekuje zewnętrzną warstwę skóry, powodując szybki wzrost komórek, co prowadzi do powstania brodawki. Brodawki są bardzo zaraźliwe i mogą się rozprzestrzeniać poprzez bezpośredni kontakt ze skórą lub zanieczyszczone powierzchnie, takie jak ręczniki, obcinacze do paznokci czy podłogi.
Istnieje kilka rodzajów brodawek, w tym:
- Typowe brodawki (verruca vulgaris): Szorstkie, wypukłe guzki, często na dłoniach i palcach.
- Brodawki podeszwowe: Znajdują się na podeszwach stóp, często powodując ból podczas chodzenia.
- Płaskie brodawki: Małe, gładkie brodawki, które pojawiają się w skupiskach na twarzy, dłoniach lub nogach.
- Brodawki nitkowate: Długie, nitkowate narośla, zwykle na twarzy lub szyi.
- Brodawki okołopaznokciowe: Znajdują się wokół paznokci, powodując deformacje paznokci.
- Brodawki genitalne: Seksualnie przenoszona forma HPV, wpływająca na okolice genitaliów (omawiana osobno w sekcji o brodawkach genitalnych).
Typowe przyczyny i czynniki ryzyka brodawek
Brodawki występują, gdy HPV wnika w skórę przez małe cięcia lub otarcia. Niektóre czynniki, które zwiększają ryzyko wystąpienia brodawek, to:
- Osłabiony układ odpornościowy (z powodu choroby, stresu lub leków).
- Częsty kontakt skóra do skóry z zakażonymi osobami.
- Chodzenie boso w miejscach publicznych, takich jak baseny czy szatnie (brodawki podeszwowe).
- Obgryzanie paznokci lub skubanie skórek (brodawki okołopaznokciowe).
- Używanie wspólnych przedmiotów osobistych, takich jak maszynki do golenia, ręczniki czy obcinacze do paznokci.
- Bezpośrednia ekspozycja na HPV poprzez drobne urazy skóry.
Objawy i rozpoznanie
Brodawki różnią się wyglądem w zależności od rodzaju, ale typowe objawy to:
- Małe, szorstkie lub ziarniste guzki na skórze.
- Narośla w kolorze skóry, białe, różowe lub brązowe.
- Czarne kropki lub plamki (skrzepnięte naczynia krwionośne wewnątrz brodawki).
- Ból lub dyskomfort, szczególnie w przypadku brodawek podeszwowych na stopach.
- Skupiska brodawek, które rozprzestrzeniają się z czasem.
- Zmiany w powierzchni skóry, sprawiające, że staje się twardsza lub nierówna.
Jak diagnozuje się brodawki?
Lekarze zazwyczaj diagnozują brodawki na podstawie ich wyglądu. W rzadkich przypadkach może być wykonana biopsja skóry, aby wykluczyć inne schorzenia. Nie jest wymagane badanie krwi, ponieważ brodawki są widocznym schorzeniem skórnym.
Najlepsze opcje leczenia brodawek
Chociaż brodawki często ustępują same, leczenie może pomóc przyspieszyć ich usunięcie i zapobiec rozprzestrzenieniu. Typowe opcje leczenia obejmują:
Leki miejscowe:
- Kwas salicylowy (Collomak): Środek złuszczający, który usuwa warstwy brodawki z czasem.
- Podofilotoksyna (Warticon, Condylox, Condyline): Stosowana w przypadku opornych brodawek, szczególnie genitalnych.
- Imikwimod (Aldara): Wzmacnia układ odpornościowy w walce z HPV i usuwa brodawki.
- Glutaraldehyd (Glutarol): Środek utwardzający, który niszczy tkankę brodawki.
Leczenie w klinice:
- Krioterapia: Zamrażanie brodawek ciekłym azotem, co powoduje ich odpadanie.
- Elektrokauteryzacja: Spalanie brodawek prądem elektrycznym.
- Leczenie laserowe: Celowanie i niszczenie tkanki brodawki.
- Usunięcie chirurgiczne: Stosowane w przypadku dużych, bolesnych lub uporczywych brodawek.
